โพรไบโอติกป้องกันโรคหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน

อ้างอิงภาพ : https://media.istockphoto.com/id/1208952057/photo/hurting-ear-of-the-girl-hold-the-ear-by-hand.jpg?s=612×612&w=0&k=20&c=ESc4fu8Msx4S_tONtceQGGVWAgzOtwW_yTVXKT791tw=

หูชั้นกลางอักเสบ (Acute Otitis Media)

โรคหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลันเป็นการติดเชื้อที่เกิดขึ้นในหูชั้นกลาง หูชั้นกลางคือพื้นที่บริเวณด้านหลังแก้วหู โรคหูชั้นกลางอักเสบมักจะเกิดกับเด็กมากกว่าผู้ใหญ่ การรักษาโรคส่วนใหญ่มักจะเป็นการบรรเทาความเจ็บปวด และการควบคุมเชื้อโรคเนื่องจากการติดเชื้อในหูมักจะหายได้เองในที่สุด ผู้ป่วยบางคนมักจะเกิดการติดเชื้อในหูได้ง่ายกว่าคนทั่วไป ผู้ป่วยที่การติดเชื้อในหูชั้นกลางซ้ำ ๆ จะมีโอกาสมีปัญหาการได้ยินและภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ 

อาการ อาการอักเสบของหูจะก่อให้เกิดอาการที่แตกต่างกันออกไปในเด็กและผู้ใหญ่ สำหรับเด็ก 

• ปวดหู การดึงหรือขยี้หูตัวเอง 
• ปัญหาในการนอนหลับ 
• อารมณ์ฉุนเฉียว 
• การร้องไห้มากกว่าปกติ (excessive crying) 
• เด็กอาจจะพบปัญหาการได้ยิน หรือปัญหาในการตอบสนองต่อเสียง 
• ทรงตัวไม่ได้ มี
• ไข้ในอุณหภูมิที่ 38 องศาเซลเซียสหรือมากกว่า 
• ของเหลวไหลออกจากหู ปวดศรีษะ 
• เบื่ออาหารก็เป็นอาการที่พบได้บ่อยในเด็ก 

สาเหตุโรคหูชั้นกลางอักเสบ

แบคทีเรียหรือไวรัสคือสาเหตของการเกิดการติดเชื้อในหู การติดเชื้อในหูมักจะเป็นอาการหนึ่งที่อาจเกิดขึ้นหลังจากอาการเจ็บป่วยอย่าง โรคหวัด โรคไข้หวัดใหญ่ หรือโรคภูมิแพ้ โรคเหล่านี้ก่อให้เกิดอาการคัดจมูก หรือการบวมบริเวณโพรงจมูก ช่องคอ และท่อยูสเตเชียน ท่อยูสเตเชียนเป็นท่อขนาดเล็กที่เชื่อมระหว่างหูชั้นกลางและช่องคอ นอกจากนี้ยังมีภาวะอื่น ๆ ที่สามารถเกิดขึ้นในหูชั้นกลางที่อาจมีความเชื่อมโยงกับการติดเชื้อในหู ได้แก่

• หูชั้นกลางอักเสบและมีน้ำในหู (Otitis media with effusion) คือการที่มีอาการบวมหรือมีของเหลวอยู่ในบริเวณหูชั้นกลางแต่ไม่ได้มีสาเหตมาจากแบคทีเรียหรือไวรัส แต่อาจจะมีสาเหตจากความผิดปกติหรือมีสิ่งอุดตันภายในท่อยูสเตเชียน
• หูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลันและมีน้ำในหู (Chronic otitis media with effusion) คือการมีของเหลวลงเหลืออยู่ในหูชั้นกลาง โดยจะเกิดขึ้นเมื่อมีการกลับมาเกิดซ้ำโดยไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อจากแบคทีเรียหรือไวรัส เนื่องจากเด็กมีโอกาสติดเชื้อในหูได้ง่าย นี่จึงเป็นสาเหตที่โรคนี้สามารถมีการเกิดซ้ำๆ หากเกิดอาการรุนแรง อาจส่งผลให้มีปัญหาการได้ยินได้
• หูชั้นกลางอักเสบชนิดเรื้อรัง (Chronic suppurative otitis media) เป็นการติดเชื้อในหูที่ไม่สามารถรักษาด้วยการรักษาทั่วไป โรคหูชั้นกลางอักเสบชนิดเรื้อรังสามารถทำให้เกิดภาวะเยื่อแก้วหูทะลุ (perforated eardrum) หรือแก้วหูเป็นรู

การป้องกันโรคหูชั้นกลางอักเสบ 

• ไม่แคะ ปั่น เขี่ย เช็ดขี้หู หรือทำความสะอาดหูโดยใช้ไม้พันสำลี นิ้วมือ หรือวัตถุใดๆ ก็ตาม เพราะอาจก่ออันตรายทำให้แก้วหูฉีกขาด และ/ หรือมีการติดเชื้อ (บวมแดง และมีหนอง) ในหูชั้นกลางได้
• ไม่ควรล้างหูด้วยสบู่ หรือน้ำยาฆ่าเชื้อบ่อยๆ หรือซื้อยาหยอดหูมาใช้เอง
• ไม่ไอ แบบปิดปากแน่น หรือสั่งน้ำมูก จาม แบบปิดจมูกแน่น
• เมื่อมีอาการน่าสงสัย หรือเป็นหวัดยาวนาน ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทาง หู คอ จมูก

นอกจากนี้ การระวังไม่ให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจชนิดเฉียบพลัน เช่น โรคหวัด โรคไซนัสอักเสบ โดยหลีกเลี่ยงสาเหตุที่ทำให้ผู้ป่วยมีภูมิต้านทานต่ำลง เช่น เครียด นอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ โดนหรือสัมผัสอากาศที่เย็นมากๆ และหมั่นออกกำลังกาย นับว่าเป็นหนทางที่ดีที่สุดที่คุณสามารถทำได้

การรักษาโรคหูชั้นกลางอักเสบ 

1. รักษาทางยา 

• รับประทานยาต้านจุลชีพ (Antibiotic) เพื่อกำจัดเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุ ควรรับประทานเป็นระยะเวลา อย่างน้อย 10 – 14 วัน
• รับประทานยาแก้แพ้ (Antihistamine) ยาลดบวม ยาหดหลอดเลือด (Oral Decongestant) และพ่นจมูกด้วยยาหดหลอดเลือด (Topical Decongestant) เพื่อให้เยื่อบุบริเวณรูเปิดของท่อยูสเตเชียนยุบบวม ทำให้ท่อเปิดได้กว้างขึ้น สารจากการอักเสบ หรือหนองที่อยู่ในหูชั้นกลาง สามารถระบายออกจากท่อยูสเตเชียนนี้ได้สะดวกขึ้น
• รับประทานยาแก้ปวด หรือลดไข้เท่าที่จำเป็น

2. รักษาโดยการผ่าตัด

• การเจาะเยื่อแก้วหู (Myringotomy) เพื่อระบายหนองในหูชั้นกลางออก ช่วยลดอาการปวดหูลงได้มาก มักทำในรายที่ให้ยาเต็มที่แล้ว และอาการผู้ป่วยไม่ดีขึ้น เช่นยังคงปวดมาก มีไข้สูง หรือ ต้องการหนองไปย้อมเชื้อ หรือเพาะเชื้อเพื่อหาชนิดของเชื้อก่อโรค ในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือผู้ป่วยหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลันที่มีภาวะแทรกซ้อน เช่น โพรงกระดูกมาสตอยด์อักเสบเฉียบพลัน ฝีหลังหู เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ฝีในสมอง อัมพาตของกล้ามเนื้อใบหน้าเนื่องจากเส้นประสาทสมองคู่ที่ 7 มีการอักเสบ โดยหลังผ่าตัดเยื่อแก้วหูจะปิดได้เองภายใน 1-2 สัปดาห์
• การผ่าตัดโพรงกระดูกมาสตอยด์ (Mastoidectomy) มักทำในกรณีที่มีการอักเสบของโพรงกระดูกมาสตอยด์ มีหนองขังอยู่ภายในโพรงกระดูกมาสตอยด์ และไม่มีทางออก โดยเป็นการผ่าตัดบริเวณหลังหูเข้าสู่โพรงกระดูกมาสตอยด์ และนำหนอง หรือการอักเสบที่อยู่ภายในออก

โพรไบโอติกมีส่วนช่วยโรคหูชั้นกลางอักเสบได้อย่างไรบ้าง ?

เด็ก ๆ จะติดเชื้อที่หูมาก ในความเป็นจริง มีการประเมินว่าเด็กมากถึง 80% จะประสบกับการติดเชื้อที่หูเฉียบพลันอย่างน้อยหนึ่งครั้ง ซึ่งในทางเทคนิคเรียกว่าหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน (AOM)

บ่อยครั้ง ผลจากหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน ทำให้เด็กๆ ยังคงมีปัญหาในหูที่เรียกว่าสื่อคัดหลั่งหูชั้นกลางอักเสบ   โดยมีลักษณะเป็นของเหลวในช่องหูชั้นกลาง   นักวิจัยทางการแพทย์ในอิตาลีได้สำรวจประสิทธิผลของการทานโพรไบโอติกในกลุ่มเด็ก 22 คนที่มีอายุระหว่าง 3 ถึง 9 ปีที่เคยมีประวัติการติดเชื้อที่หูซ้ำๆ กลุ่มที่ได้รับการรักษาได้รับโพรไบโอติกในทุกวัน ผลแสดงให้เห็นว่าโพรไบโอติกสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียบางสายพันธุ์ที่พบบ่อยที่สุดที่เกี่ยวข้องกับหูชั้นกลางอักเสบ นอกจากนี้ ปริมาณของเหลวในหูชั้นกลางลดลงอย่างมีนัยสำคัญด้วยการรักษาโดยใช้โพรไบโอติก

นี่เป็นการศึกษาที่สำคัญเพราะเผยให้เห็นแนวทางใหม่ในการเจ็บป่วยที่พบบ่อยมากในเด็ก โดยทั่วไปการติดเชื้อที่หูในเด็กจะได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งจะทำให้ไมโครไบโอมลดลงและส่งผลให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง ในทางกลับกัน การใช้โพรไบโอติกจะไม่เป็นอันตรายต่อไมโครไบโอมที่ละเอียดอ่อนของร่างกาย  และการวิจัยครั้งนี้เป็นแนวทางที่จะรักษาได้ในทุกช่วงอายุวัย

ซึ่งโพรไบโอติกสายพันธุ์ไทยสามารถหารับประทานได้จากผลิตภัณฑ์ Winona Probio เป็นโพรไบโอติกส์ชนิดจุลินทรีย์มีชีวิตเจ้าแรกที่อยู่ในแคปซูลของคนไทยสูตรเฉพาะของ Winona Probio โดยศูนย์ความเป็นเลิศทางด้านวิจัยโพรไบโอติก คณะแพทยศาสตร์ มศว ได้คิดค้นและพัฒนาโพรไบโอติกส์สายพันธุ์ไทย L. paracasei MSMC39-1 และ Bifidobacterium animalis TA-1  ซึ่งเป็นสายพันธุ์ท้องถิ่นที่คัดแยกพัฒนาและทดสอบในกลุ่มประชากรไทย จึงเหมาะกับสภาวะคนไทยมากที่สุด ด้วยคุณสมบัติที่ดีมากเป็นโพรไบโอติกแบบเชื้อเป็น เป็นจุลินทรีย์ที่มีชีวิตอยู่ในรูปแบบของแคปซูลที่พร้อมเข้าไปเติบโตยึดเกาะที่ผนังของลำไส้ ช่วยในการปรับระบบองค์รวมของสุขภาพได้ทันที

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

1. งานวิจัย Scott, Anna M et al. “Probiotics for preventing acute otitis media in children.” The Cochrane database of systematic reviews vol. 6,6 CD012941. 18 Jun. 2019, doi:10.1002/14651858.CD012941.pub2
2. https://www.paolohospital.com/th-TH/center/Article/Details
3. https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment/ear-infection-middle-ear