โพรไบโอติก (Probiotic) สำคัญต่อโรคไวรัสตับอักเสบได้อย่างไร ?

ไวรัสตับอักเสบ (Hepatitis virus)

ไวรัสตับอักเสบมี 5 ชนิด ได้แก่ A B C D และ E โดยจะมีลักษณะการติดต่อที่แตกต่างกันไปตามชนิด ซึ่งเป็นโรคที่พบบ่อยในประเทศไทย ร้ายแรงกว่าที่คิด และคุณอาจป่วยเป็นโรคนี้โดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งไวรัสตับอักเสบบี และซี ภัยร้ายที่ก่อให้เกิดภาวะตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง และมะเร็งตับ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิต 

       ตับอักเสบ เป็นภาวะที่มีการอักเสบเกิดจากการทำลายเนื้อเยื่อ ทำให้การทำหน้าที่ต่างๆ ของตับผิดปกติ นำไปสู่การเจ็บป่วยไม่สบาย  โรคตับอักเสบ เป็นโรคที่รู้จักกันมานาน ยังคงเป็นปัญหาทางสาธารณสุขทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทยซึ่งผู้ป่วยโรคนี้ทุกวัย ทั้งชายและหญิง ส่วนใหญ่เป็นโรคตับอักเสบเฉียบพลัน ขณะที่ส่วนน้อยเป็นโรคตับอักเสบเรื้อรัง ซึ่งอาจมีภาวะแทรกซ้อนตามมา คือ โรคตับแข็ง และมะเร็งตับ

ชนิดของเชื้อไวรัสตับอักเสบ 

– ไวรัสตับอักเสบชนิด เอ 

      การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิด เอ เกิดจากการรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อเข้าไป ผัก ผลไม้ และน้ำดื่ม

       ระยะฟักตัวของเชื้อนี้ ใช้เวลาประมาณ 2-6 สัปดาห์ โดยเฉลี่ย 4 สัปดาห์หลังรับเชื้อ เด็กมักจะมีอาการน้อย ผู้ใหญ่จะมีอาการชัดเจนของตับอักเสบเฉียบพลัน เชื้อนี้จะออกมากับอุจจาระของผู้ป่วยต้องแต่ในระยะ 2 สัปดาห์ก่อนมีอาการ จนถึงระยะที่มีอาการของโรค เชื้อไวรัสนี้จะทนอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นาน ทำให้พบมีการระบาดในชุมชน กลุ่มคนที่รวมกันตาม โรงเรียน หอพัก ค่ายทหาร เป็นต้น 

      ตับอักเสบจากไวรัส เอ เมื่อเป็นแล้วจะหายเป็นปกติ ไม่เป็นพาหะของโรค ไม่เป็นเรื้อรัง ร่างกายจะมีภูมิคุ้มกันเกิดขึ้นได้หลังจากฟื้นตัว อัตราการตายต่ำมาก  

– ไวรัสตับอักเสบชนิด บี

      พบคนที่เป็นพาหะ (Carrier) ของเชื้อไวรัสนี้ ในประชาการโลกกว่า 200 ล้านคน ประเทศไทยมีความชุกของพาหะร้อยละ 8-10 คือ ประมาณ 5 ล้านคนที่มีเชื้อไวรัสนี้ในร่างกาย พบเชื้อได้ในเลือด น้ำเหลือง สิ่งคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ เช่น น้ำอสุจิ น้ำในช่องคลอด น้ำลาย น้ำตา น้ำนม ทำให้มีโอกาสแพร่เชื้อได้หลายทาง ทางเข้าของเชื้อ ได้แก่

– ทางเพศสัมพันธ์ กับผู้เป็นพาหะของเชื้อนี้

– ทารกคลอดจากมารดาที่เป็นพาหะ อาจติดเชื้อระหว่างคลอด การเลี้ยงดู

– ทางเลือดและน้ำเหลือง การได้รับเลือดของผู้ที่เป็นพาหะอาจเกิดจากการใช้เข็มฉีดยาเสพติดเข้าเส้นร่วมกัน การฝังเข็มการสักการเจาะหูที่ไม่สะอาด การใช้ใบมีดโกน แปรงสีฟันร่วมกัน เป็นต้น

– ทางผิวหนังที่เกิดบาดแผล ผิวหนังถลอก

– ทางสัมผัสใกล้ชิด (Close contact) ระหว่างพาหะกับผู้อื่น เช่นสมาชิกในครอบครัว เด็กวัยเรียน เป็นต้น 

    ระยะการฟักตัวของเชื้อนี้กินเวลา 30-180 วัน เฉลี่ย 60-90 วัน ร้อยละ 90 ของผู้ป่วยตับอักเสบเฉียบพลันจากไวรัสนี้จะหายเป็นปกติที่เหลือเป็นพาหะของเชื้อต่อไป 

      พาหะของเชื้อไวรัสตับอักเสบบีนี้ มักไม่มีอาการแต่สามารถแพร่เชื้อต่อได้ ส่วนหนึ่งอาจป่วยเป็นตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง มะเร็งตับได้ ผู้เป็นพาหะของเชื้อนี้มีโอกาสเสี่ยงของมะเร็งตับสูงกว่าคนทั่วไปถึง 223 เท่าอย่างไรก็ตาม เราสามารถป้องกันโรคนี้ได้โดยใช้วัคซีน  

– ไวรัสตับอักเสบชนิด ซี

       เป็นสาเหตุที่สำคัญของตับอักเสบที่เกิดขึ้นภายหลังการได้รับเลือด การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี พบในประชากรทั่วไปประมาณร้อยละ 1 ติดต่อได้โดยทางเลือดและน้ำเหลือง การใช้เข็มฉีดยาร่วมในกลุ่มผู้ติดยาเสพติด นอกจากนี้ อาจติดเชื้อได้ทางเพศสัมพันธ์ 

       ระยะฟักตัวของเชื้อนี้ ประมาณ 15-160 วัน เฉลี่ย 50 วัน ทำให้เกิดโรคตับอักเสบเฉียบพลัน เชื้อไวรัสนี้ยังทำให้เกิดโรคตับอักเสบเรื้อรังและเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งตับได้เช่นเดียวกับไวรัสตับอักเสบชนิดบี และยังคงเป็นปัญหาต่อไปตราบเท่าที่ยังไม่มีวัคซีนป้องกันโรคนี้ 

– ไวรัสตับอักเสบชนิด ดี 

       เป็นไวรัสที่ไม่สมบูรณ์ ต้องอยู่ร่วมกับไวรัสตับอักเสบ บี พบเชื้อนี้ในกลุ่มผู้ติดยาเสพติดชนิดฉีดเข้าเส้นที่มีเชื้อไวรัส บี และการติดต่อ เช่นเดียวกับไวรัสตับอักเสบ บี

– ไวรัสตับอักเสบชนิด อี

       มีรายงานการระบาดของไวรัสนี้ในบางประเทศ เช่น อินเดีย กัมพูชา เชื้อไวรัสนี้แพร่โดยการกิน เช่นเดียวกับไวรัสตับอักเสบ เอ

อาการของโรคตับอักเสบเฉียบพลัน

มีอาการแบ่งได้เป็น 3 ระยะดังนี้

1. ระยะอาการนำ มีอาการอ่อนเพลีย มีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามลำตัว ปวดกล้ามเนื้อ บางรายมีอาการคล้ายไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ เบื่ออาหารมาก คลื่นไส้ อาเจียน อาจปวดท้องบริเวณชายโครงขวามีท้องเสียได้ ปัสสาวะสีเหลือง เข็มผิดปกติ ฯลฯ อาการนำเป็นอยู่ 4-5 วัน จนถึง 1-2 สัปดาห์

2. ระยะอาการเหลือง “ดีซ่าน” ผู้ป่วยมีตาเหลือง ตัวเหลือง อาการทั่วไปดีขึ้น แต่ยังอ่อนเพลียอยู่อาการข้างต้นหายไป หายเหลือง โดยทั่วไประยะเวลาของการป่วย นาน 2-4 สัปดาห์ จนถึง 8-12 สัปดาห์

3. ระยะฟื้นตัว อาจใช้เวลา 2-24 สัปดาห์ (เฉลี่ย 8 สัปดาห์) 

การวินิจฉัยโรคตับอักเสบจากไวรัส   การตรวจร่างกาย และการตรวจเลือดดังนี้

– ตรวจเลือดสมรรถภาพของตับ (Liver function test) เอ็นไซม์ SGOT & SGPT สูงกว่าปกติ  

– ถ้าผู้ป่วยมีดีซ่าน ตรวจเลือดว่าเป็นไวรัสชนิดใด เช่น IgM Anti HAV , HBsAg;IgM Anti HBc , Anti HCV

การรักษาโรคตับอักเสบจากไวรัส

       ยังไม่มียารักษาโรคโดยตรง เป็นการรักษาตามอาการได้แก่ การพักผ่อนเต็มที่ ในระยะต้นจะทำให้อ่อนเพลียลดลง งดการออกกำลังกายหนัก การทำงานหนัก งดการดื่มสุรา รับประทานอาหารอ่อน ย่อยง่าย น้ำหวาน น้ำผลไม้ ควรหลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูงในระยะที่มีอาการคลื่นไส้อาเจียนมาก ในรายที่อาการมากอาจให้สารน้ำเข้าเส้นเลือดดำ ให้ยาแก้คลี่นไส้ ยาวิตามิน ฯลฯ

 การป้องกันการติดเชื้อ 

– การมีอนามัยส่วนบุคคล ส่วนรวมที่ดี เช่น การล้างมือให้สะอาด ก่อนทำสิ่งใดหลังการขับถ่าย การประกอบอาหารถูกหลักอนามัยเลือกรับประทานอาหารที่สุก น้ำดื่มที่สะอาด เป็นต้น

– หลีกเลี่ยงการรับ การสัมผัสเลือด น้ำเหลือง สิ่งขัดหลั่งของผู้อื่น ไม่ใช่เข็มหรือของมีคม ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น

– ไม่สำส่อนทางเพศ ใช้ถุงยางอนามัย

การฉีดวัคซีนป้องกัน ไวรัสตับอักเสบ 

– ทารกแรกคลอดทุกราย โดยเฉพาะถ้ามารดาเป็นพาหะของเชื้อ

– เด็กทั่วไป เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน

– เด็กโต วัยรุ่น ผู้ใหญ่ อาจเคยติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บีแล้ว ให้ตรวจเลือดก่อนพิจารณาฉีดวัคซีนคือ ตรวจหาภูมิคุ้มกันต่อไวรัส บี (HBc Ab) ถ้าผลตรวจเป็นลบ ควรฉีดวัคซีนป้องกันให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันโรคไวรัสตับอักเสบบี ถ้ามีผลตรวจเป็น บวกตัวใดตัวหนึ่ง ไม่ต้องรับการฉีดวัคซีนนี้ รายละเอียดการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี โปรดปรึกษาแพทย์

– การฉีดวัคซีนป้องกัน ไวรัสตับอักเสบ เอ ใช้เมื่อมีการระบาดในบริบาลทารก โรงเรียน ฯลฯ

บทบาทโพรไบโอติก (Probiotic) ต่อโรคไวรัสตับอักเสบ

มีหลากหลายงานวิจัยที่ทำการวิจัยเกี่ยวกันการบรรเทาโรคไวรัสตับอักเสบด้วยอาหารเสริม โพรไบโอติก (Probiotic) ผลการทดลองเป็นไปในทิศทางเดียวกันว่าโพรไบโอติก ช่วยลดค่า pH ของอุจจาระและลดการดูดซับแอมโมเนีย ซึ่งส่งผลไม่ให้อาการจากไวรัสตับอักเสบรุนแรงขึ้น นอกจากนี้ ระดับซีรั่มของเอนไซม์ตับและสารอื่นๆ ที่ตับสังเคราะห์จะถูกปรับให้อยู่ในระดับสมดุลและดีขึ้นภายหลังการบริโภคโพรไบโอติก และไม่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงใดใด ทั้งนี้ผลดังกล่าวอยู่ในเคสของผู้ป่วยที่เกิดโรคดังกล่าวแล้วรักษาตามคำสั่งแพทย์พร้อมกับทานโพรไบโอติกร่วมด้วย

แต่ผู้ที่ยังไม่มีอาการหรืออาจมีความเสี่ยง ก็สามารถทานโพรไบโอติกได้เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีของร่างกาย ป้องกันไวรัสเข้าสู่ร่างกายและที่สำคัญหลักเลี่ยงพฤติกรรมต่างๆ ที่จะก่อให้เกิดโรคชนิดนี้เป็นสิ่งที่สมควรที่สุด

กรมอนามัยแนะรับประทาน โพรไบโอติก (Probiotic) สำหรับผู้ที่มีมีอาการหลังหายติดเชื้อไวรัส เพื่อช่วยฟื้นฟูร่างกายและกระตุ้นระบบ “ภูมิคุ้มกัน” ให้ร่างกายแข็งแรงอยู่เสมอ ด้วยการกินอาหารครบ 5 หมู่ ปรุงสุก สะอาด เน้นอาหารย่อยง่าย และควรบริโภคอาหารที่มีโพรไบโอติกส์ (Probiotics) ร่วมด้วย

สนใจสั่งซื้ออาหารเสริมโพรไบโอติกจาก Winona Probio
หรือสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับโพรไบโอติก (Probiotic) เพิ่มเติมได้ที่
โทร. 02-108-8533
LINE@ : https://liff.line.me/1645278921-kWRPP32q/?accountId=winonaprobio
Facebook : https://www.facebook.com/WinonaProbioticsTH/
Youtube : https://www.youtube.com/channel/UCr-jVGP41LxgcmL7343k2tA
E-mail: [email protected]

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

1. กรมอนามัย https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/160265/

2. งานวิจัย Imani Fooladi, Abbas Ali et al. “Probiotic as a novel treatment strategy against liver disease.” Hepatitis monthly vol. 13,2 e7521. 25 Feb. 2013, doi:10.5812/hepatmon.7521

3. งานวิจัย Shi K, Zhang Q, Zhang Y, Bi Y, Zeng X, Wang X. Association between probiotic therapy and the risk of hepatocellular carcinoma in patients with hepatitis B-related cirrhosis. Front Cell Infect Microbiol. 2023;12:1104399. Published 2023 Jan 13. doi:10.3389/fcimb.2022.1104399

4. เว็บไซต์ https://www.phyathai.com/th/article

5. เว็บไซต์ https://www.paolohospital.com/TH-TH/CENTER/Article/Details

6. เว็บไซต์ https://www.cdc.gov/hepatitis/hbv/index.htm#:~:text=Hepatitis%20B%20Information&text=Hepatitis%20B%20is%20a%20vaccine,someone%20who%20is%20not%20infected.